Skip to content

FAQ – Schrony modułowe FORORAK, wyposażenie i modernizacje MDS

Poniżej zebraliśmy odpowiedzi na pytania, które najczęściej zadają klienci indywidualni oraz instytucjonalni w kontekście stalowych schronów modułowych FORORAK, a także modernizacji istniejących obiektów i adaptacji piwnic lub garaży podziemnych na Miejsca Doraźnego Schronienia (MDS). Materiał przygotowaliśmy w sposób możliwie konkretny – tak, aby szybko wyjaśnić kwestie konstrukcji, montażu, poziomu ochrony,
instalacji (NBC/CBRN, zasilanie, ppoż., sanitariaty) oraz eksploatacji i serwisu.

1, Jak zbudowane są stalowe moduły schronu FORORAK?

Stalowe moduły FORORAK wykonywane są z wysokogatunkowej stali i posiadają pełne ożebrowanie oraz wzmocnienia konstrukcyjne.
Takie rozwiązanie zapewnia dużą sztywność oraz nośność modułu przy zasypaniu gruntem, a także odporność na obciążenia dynamiczne, np. falę uderzeniową od wybuchu.
Każdy segment jest projektowany z myślą o długotrwałym użytkowaniu pod ziemią ,stal jest zabezpieczona przed korozją, co gwarantuje trwałość przez wiele lat.
Dodatkowo moduły mają standardowe wymiary dostosowane do transportu (długość typowo od 6 do 15 m, szerokość ok. 2,5–3 m, wysokość wewnątrz ok. 2,5 m) i mogą być modyfikowane pod konkretne przeznaczenie.

Tak.

Schrony modułowe FORORAK zaprojektowano jako system skalowalny, co oznacza możliwość łączenia wielu prefabrykowanych modułów w jedną spójną całość. Poszczególne segmenty można łączyć w różne konfiguracje, od układu liniowego (szeregowo), przez układy rozgałęzione (np. odchodzące pomieszczenia od głównego korytarza), aż po konfiguracje pierścieniowe (zamknięte).
Dzięki temu można stworzyć kompleks dostosowany do potrzeb: od niewielkiego schronu rodzinnego po rozbudowany schron zbiorowy z korytarzami, kilkoma pomieszczeniami (np. sypialnie, magazyny, sekcje techniczne) itp.
Wszystkie moduły projektuje się tak, aby łatwo do siebie pasowały i umożliwiały rozbudowę instalacji pomiędzy nimi (wentylacja, zasilanie, komunikacja).

Montaż schronu rozpoczyna się od przygotowania wykopu i wylania płyty żelbetonowej.
Następnie moduł jest kotwiony do tej płyty, co stabilizuje konstrukcję w gruncie i zabezpiecza przed przemieszczaniem się (np. na skutek wstrząsów lub osiadania terenu).
Po zainstalowaniu modułu oraz wszelkich przyłączy i wyposażenia, całość zostaje zasypana warstwą gruntu.
W razie potrzeby stosuje się wokół schronu warstwy drenażowe odprowadzające wodę.
Na koniec teren przywraca się do pierwotnego stanu, można posiać trawę, nasadzić roślinność lub urządzić nad schronem podjazd czy parking.
Schron po zasypaniu jest całkowicie ukryty pod ziemią, niewidoczny dla otoczenia, a jednocześnie zapewnia wysoki poziom bezpieczeństwa i komfortu wewnątrz.

Ochrona przed wodą i wilgocią jest kluczowa w schronach podziemnych.
W konstrukcji schronu przewidziano kilka warstw zabezpieczeń przed zalaniem:

  • izolacja konstrukcji: stalowy moduł posiada zabezpieczenie antykorozyjne oraz hydroizolację na swojej powierzchni, a opcjonalna zewnętrzna otulina betonowa dodatkowo chroni przed przenikaniem wody. Fundament (płyta żelbetowa) również jest zaizolowany, by woda gruntowa nie dostawała się od spodu.
  • drenaż zewnętrzny: podczas instalacji schronu wykonuje się system odwodnienia wokół jego bryły. Stosuje się warstwy żwiru, piasku i geowłókniny oraz drenaż opaskowy, które odprowadzają wodę gruntową z dala od ścian schronu. Dzięki temu woda deszczowa czy gruntowa ma utrudniony dostęp do konstrukcji, spływa do drenażu, a następnie do studzienek chłonnych lub rur odprowadzających.
  • warstwy odsączające: nad schronem i wokół niego układa się warstwy odsączające np. piasek, które ułatwiają odprowadzanie wody w głąb gruntu i zapobiegają tworzeniu się miejsc podmokłych bezpośrednio przy stropie schronu.


Dzięki powyższym rozwiązaniom schron jest chroniony zarówno przed wodą gruntową, jak i zalaniem wskutek opadów.
Konstrukcja została zaprojektowana tak, aby być wodoszczelną, typowy schron spełnia podobne normy jak podziemne zbiorniki, co oznacza brak przecieków.

Istnieje możliwość dodatkowego wzmocnienia modułów stalowych poprzez wykonanie tzw. otuliny betonowej.
Polega to na obłożeniu zewnętrznych ścian modułu zbrojeniem (pręty, siatki) i zalaniu go warstwą betonu o wysokiej wytrzymałości.
Taki stalowo-betonowy “sandwicz” pełni rolę pancerza, stalowy rdzeń nośny otoczony jest z zewnątrz żelbetową osłoną.
Rozwiązanie to znacząco podnosi odporność schronu na czynniki takie jak fala uderzeniowa, odłamki czy pociski balistyczne, a także zwiększa jego trwałość w czasie (żelbet dodatkowo chroni stal przed korozją).
Po zabetonowaniu modułu całość również jest zasypywana gruntem jak standardowy schron, a poziom ochrony konstrukcji ulega zwiększeniu.

Schrony modułowe FORORAK zapewniają wysokim stopień ochrony przed skutkami eksplozji konwencjonalnych.
Już sam fakt instalacji schronu pod ziemią istotnie zwiększa bezpieczeństwo, otaczająca ziemia działa jak naturalny absorber fali uderzeniowej i odłamków.
Konstrukcja stalowa modułu została zaprojektowana tak, by wytrzymywać znaczne przeciążenia dynamiczne pochodzące od wybuchów.
Ożebrowanie i wzmocnienia nadają ścianom i sklepieniu schronu dużą wytrzymałość na nacisk szybko narastającego ciśnienia (jak przy fali uderzeniowej).
Standardowy stalowy schron modułowy jest w stanie oprzeć się fali uderzeniowej wywołanej np. wybuchem bomby konwencjonalnej
czy pocisku artyleryjskiego w pewnej odległości, nie dojdzie do zawalenia się konstrukcji,
a wewnętrzne systemy (np. zawory przeciwwybuchowe) ochronią wnętrze przed nagłym wzrostem ciśnienia.
Dodatkowo, jeśli zastosowano wspomnianą zewnętrzną otulinę z żelbetu, odporność na eksplozje istotnie wzrasta.
Żelbetowy pancerz potrafi zatrzymać odłamki bomby lub pocisku, które przy konstrukcji jedynie stalowej mogłyby spowodować wgniecenie lub perforację ściany.
Oczywiście poziom ochrony można dostosować do potrzeb dla obiektów strategicznych możliwe jest zaprojektowanie schronu spełniającego rygorystyczne normy kategorii A (podwyższonej odporności), który wytrzyma bardzo bliską falę uderzeniową rzędu >0,1 MPa oraz ekstremalne obciążenie od odłamków i podmuchu.
Reasumując, schron FORORAK zabezpiecza przed typowymi zagrożeniami wojennymi, falą uderzeniową, odłamkami bomb i pocisków, a w wariantach wzmocnionych także przed bezpośrednim oddziaływaniem eksplozji w bliskiej odległości.

Tak.

Modułowa konstrukcja schronu jest projektowana z dużym zapasem wytrzymałości na obciążenia statyczne od gruntu.
Po zasypaniu schron musi przenosić ciężar kilku metrów ziemi, wody gruntowej, a nawet obciążeń użytkowych na powierzchni (samochody, zabudowa itp.), dlatego stalowe ściany i strop mają odpowiednią grubość i żebrowanie.
Badania wytrzymałościowe i normy budowlane wymagają, by konstrukcja wytrzymywała ciśnienie gruntu z dużą rezerwą, co w praktyce oznacza, że nawet przy nietypowych sytuacjach (np. bardzo duży ciężar na małej powierzchni nad schronem) integralność schronu jest zachowana.
Dodatkowo fundament schronu zintegrowany jest z modułem poprzez system kotwienia do płyty żelbetowej, co zapobiega jego przemieszczaniu się czy wypieraniu pod wpływem sił gruntowych.
Jeśli chodzi o ruchy tektoniczne lub wstrząsy (np. spowodowane wybuchem lub trzęsieniem ziemi), elastyczność stalowej konstrukcji daje przewagę,
stal potrafi w pewnym zakresie odkształcać się sprężyście i pochłaniać energię, nie pękając jak kruchy beton.
Schron FORORAK przewiduje pracę w warunkach wstrząsów i fal sejsmicznych, elementy są odpowiednio zbrojone i łączone, by budowla była monolityczna i odporna na deformacje podłoża.
Kotwienie do płyty żelbetowej umożliwia przenoszenie obciążeń poziomych, więc nawet przy osiadaniu gruntu lub jego przesunięciach obiekt pozostaje stabilny.
W praktyce oznacza to, że schron nie zapadnie się ani nie pęknie nawet przy znaczących ruchach ziemi.
Warto dodać, że stalowa konstrukcja charakteryzuje się długowiecznością długotrwała eksploatacja w środowisku podziemnym
została uwzględniona już na etapie projektu.

Schrony FORORAK wyposaża się w kompletne systemy filtrowentylacyjne NBC, które zapewniają czyste powietrze do oddychania oraz ochronę przed skażeniami.
System ten pobiera powietrze z zewnątrz przez centralę wentylacyjną wyposażoną w specjalne filtry, uzdatnia je i tłoczy do wnętrza schronu.
Utrzymywane jest nadciśnienie rzędu 50–250 Pa.
Instalacja zawiera również zawory bezpieczeństwa (przeciwwybuchowe), które chronią system wentylacyjny i wnętrze schronu przed skutkami fali uderzeniowej i gwałtownym wzrostem ciśnienia na wlocie powietrza w razie wybuchu na zewnątrz.
W normalnym trybie powietrze jest filtrowane przez filtr wstępny (zatrzymuje kurz, pyłki, aerozole) oraz w razie ataku NBC przez filtro-pochłaniacz NBC eliminujący toksyczne substancje bojowe, cząstki promieniotwórcze oraz patogeny.
Tak uzdatnione, czyste powietrze trafia do pomieszczeń, zapewniając bezpieczne warunki do oddychania nawet w środowisku skażonym chemicznie, biologicznie czy radiologicznie.
Cały system jest hermetyczny, schron posiada szczelne zamknięcia, drzwi gazoszczelne i wodoszczelne, więc wraz z utrzymywaniem nadciśnienia gwarantuje pełną izolację wnętrza od czynników zewnętrznych.

System ochrony NBC zastosowany w schronach modułowych zabezpiecza przed pełnym spektrum zagrożeń związanych z skażeniami CBRN.
Filtry NBC eliminują z zasysanego powietrza bojowe środki trujące (chemiczne w postaci gazów i aerozoli), czynniki biologiczne (np. bakterie, wirusy, zarodniki) oraz radioaktywne pyły i opady promieniotwórcze.
Dodatkowo system zatrzymuje również toksyczne produkty spalania (dym, tlenki) mogące pojawić się w wyniku pożarów lub wybuchów.
Dzięki hermetyzacji i utrzymaniu nadciśnienia wewnątrz, schron chroni także przed przedostaniem się gazów przemysłowych czy skażeń w formie dymów z zewnątrz.
Innymi słowy, osoby przebywające w schronie są zabezpieczone przed skutkami ataku chemicznego, biologicznego, wycieku substancji toksycznych, a także przed promieniowaniem jonizującym pochodzącym z opadu radioaktywnego (poprzez odfiltrowanie cząstek promieniotwórczych).
System NBC gwarantuje tym samym możliwość bezpiecznego przeczekania skażenia na zewnątrz, utrzymując wewnątrz schronu czyste i zdrowe powietrze przez cały czas trwania zagrożenia.

Systemy NBC stosowane przez FORORAK posiadają zabezpieczenia na wypadek zaniku prądu.
Jednostka napędowa systemu wentylacyjnego ma podwójny tryb pracy: elektryczny (normalny) oraz ręczny na korbę.
Oznacza to, że nawet przy całkowitej utracie zasilania można ręcznie napędzać wentylator i dostarczać świeże powietrze do schronu.
Dodatkowo instalacje mogą być podłączone do awaryjnego źródła energii (np. akumulatorów lub agregatu prądotwórczego), co zapewni zasilanie oświetlenia i urządzeń filtrowentylacji na czas awarii.
System NBC LUNOR sam w sobie jest przystosowany do pracy ciągłej przez wiele dni, a nawet tygodni, bez przerwy, cechuje go wysoka niezawodność i zdolność działania w trybie awaryjnym bez utraty skuteczności filtracji i utrzymania ciśnienia.
Oznacza to, że nawet w długotrwałej sytuacji kryzysowej użytkownicy schronu będą mieli zapewnioną wentylację i ochronę przed skażeniem.

Tak.

Schron może być wyposażony w pełną instalację elektryczną z możliwością zasilania awaryjnego.
Standardowo obiekt podłącza się do sieci elektrycznej, aby zapewnić oświetlenie i zasilanie urządzeń na co dzień.
Jednocześnie instalowane są systemy zasilania rezerwowego, najczęściej w postaci baterii/akumulatorów oraz agregatu prądotwórczego.
W razie zaniku prądu z sieci automatycznie przełączane jest zasilanie na baterie lub generator, co pozwala podtrzymać działanie oświetlenia i kluczowych systemów (wentylacja, łączność).
Oświetlenie wewnątrz schronu wykonane jest w technologii LED (dla oszczędności energii) i obejmuje zarówno oświetlenie główne pomieszczeń, jak i lampy awaryjne, które włączają się automatycznie przy zaniku zasilania podstawowego.
Dzięki temu nawet w sytuacji kryzysowej wnętrze schronu pozostaje oświetlone i funkcjonalne. Wszystkie elementy elektryczne schronu są zaprojektowane tak, by działały bezpiecznie w warunkach zamkniętych.

Schron modułowy wykonany ze stali i betonu sam w sobie jest niepalny, konstrukcja wytrzymuje wysokie temperatury i nie stanowi pożywki dla ognia.
Jednak ze względu na obecność wyposażenia i materiałów wewnątrz (np. mebli, tekstyliów, urządzeń elektrycznych), stosuje się dodatkowe środki ochrony przeciwpożarowej.
Każdy schron może być wyposażony w system detekcji pożaru (czujki dymu, system SAP) oraz alarmu, które natychmiast załączą sygnał o wykryciu ognia.
Ponadto FORORAK oferuje instalację automatycznych systemów gaśniczych dostosowanych do przestrzeni schronu.
W zależności od potrzeb montowane są np. systemy gaszenia mgłą wodną (tzw. systemy Aquatech)
lub instalacje gaśnicze gazowe (np. z użyciem środka Novec™ 1230).
Systemy mgły wodnej działają na zasadzie wytwarzania mikroskopijnych kropelek, które zamieniając się w parę, lokalnie wypierają tlen przy źródle ognia, dusi to płomienie, ale nie zużywa całego tlenu w pomieszczeniu, dzięki czemu osoby w schronie mogą oddychać.
Z kolei nowoczesne środki gaśnicze typu Novec są nieprzewodzące i nie uszkadzają urządzeń elektrycznych, nie pozostawiają sadzy ani resztek po akcji gaśniczej, a jednocześnie skutecznie gaszą pożar.
Wszystkie te instalacje ppoż. mogą zadziałać automatycznie tuż po wykryciu pożaru, tłumiąc ogień w zarodku.
Dzięki temu ryzyko rozprzestrzenienia się ognia wewnątrz schronu jest zminimalizowane, a ewentualne szkody ograniczone.

Tak.

Systemy gaśnicze dobierane do schronów są zaprojektowane tak, by były bezpieczne dla ludzi przebywających w zamkniętej przestrzeni.
Mgła wodna nie zagraża oddychającym (usuwa tlen tylko w bezpośrednim sąsiedztwie płomieni), a przy tym pochłania ciepło i szybko obniża temperaturę pożaru, co zapobiega oparzeniom i uszkodzeniom konstrukcji. Środki czysto gaśnicze typu Novec 1230 również są nietoksyczne dla ludzi w stężeniach gaśniczych i po akcji gaśniczej nie pozostawiają szkód – nie powodują korozji, nie brudzą sprzętu i błyskawicznie odparowują.
Po zadziałaniu takiego systemu wystarczy przewietrzyć schron (co zapewnia system wentylacji), by powrócić do bezpiecznego środowiska.
Dzięki temu użytkownicy mogą szybko wznowić normalne funkcjonowanie wewnątrz, a sam schron nie wymaga skomplikowanego czyszczenia po pożarze.

Tak.

Schron może być wyposażony w pełne zaplecze sanitarne.
W standardzie przewiduje się instalację WC (toalety) oraz umywalki, tak aby zaspokoić podstawowe potrzeby higieniczne użytkowników.
Toaleta w schronie najczęściej działa jako toaleta chemiczna lub jest podłączona do szczelnego zbiornika na nieczystości (tzw. szambo), ewentualnie do lokalnej kanalizacji, jeśli jest taka możliwość.
Zapas wody pitnej i użytkowej może być przechowywany w specjalnych zbiornikach wewnątrz schronu.
Typowo instaluje się zbiornik na wodę o odpowiedniej pojemności (w zależności od przewidywanego czasu przebywania i liczby osób) oraz system pomp lub hydroforów do dystrybucji wody do kranów.
Obieg wody jest zamknięty i zabezpieczony przed skażeniem – woda do picia jest przechowywana w warunkach chroniących przed zanieczyszczeniem.
Ścieki i brudna woda z umywalki czy prysznica (jeśli jest przewidziany) trafiają do zbiornika na ścieki wyposażonego w pompę i zawory zwrotne,
aby zapobiec cofaniu się nieczystości.
Po ustaniu sytuacji zagrożenia, zgromadzone ścieki mogą być wypompowane na zewnątrz (np. do szamba lub przez wezwaną obsługę asenizacyjną).
Cały system sanitarny jest zaprojektowany tak, by działać także w warunkach odcięcia od mediów publicznych np. ciśnienie wody może zapewniać hydrofor zasilany pompą elektryczną (zasilaną awaryjnie), a wentylacja schronu odprowadza ewentualne zapachy.
Dodatkowo, wnętrze schronu wyposażone jest w elementy ułatwiające dłuższe przebywanie, takie jak zbiorniki na wodę, zapasy żywności o długim terminie, wydzielone miejsce do przygotowania posiłków oraz miejsca do spania i odpoczynku.
Wszystko to sprawia, że nawet w odizolowaniu od świata zewnętrznego można przez pewien czas funkcjonować w warunkach względnego komfortu.

Tak.

FORORAK realizuje niezależne ujęcia wody dla schronów modułowych, jako element zwiększający autonomię i bezpieczeństwo obiektu.
 W ramach inwestycji możemy zaprojektować i wykonać autonomiczne ujęcie wody (np. studnię wierconą/głębinową), przeznaczone do zasilania schronu w wodę pitną i użytkową, niezależnie od sieci wodociągowej.

W zależności od warunków działki i wymagań klienta system może obejmować:

  • ujęcie (studnia wiercona / głębinowa) instalację doprowadzającą wodę do schronu,
  • zbiornik buforowy i rezerwę wody,
  • układ filtracji i uzdatniania (np. filtr mechaniczny, węglowy, dezynfekcja UV),
  • hydrofor / pompę,
  • zasilanie awaryjne dla pomp (agregat / akumulatory),

aby system działał również przy braku prądu.

Niezależne ujęcie wody, zwiększa samowystarczalność schronu, zapewnia dostęp do wody w przypadku przerw w dostawach lub awarii infrastruktury, ułatwia długotrwałe funkcjonowanie schronu (sanitariaty, higiena, woda pitna), jest szczególnie rekomendowane dla schronów prywatnych o wysokiej autonomii oraz obiektów firmowych i instytucjonalnych.

Tak.

Każde ujęcie wody dobieramy indywidualnie na podstawie warunków gruntowo-wodnych, możliwości wykonania odwiertu, przewidywanej liczby użytkowników i czasu autonomii, zapotrzebowania na wodę (pitna/sanitarna/techniczna).

Tak.

Schron może być wyposażony w różnorodne systemy łączności, które umożliwią komunikację z otoczeniem, nawet gdy obiekt jest zamknięty i odizolowany.
Już na etapie projektowania przewiduje się przepusty telekomunikacyjne, specjalne przepusty kablowe z hermetycznymi przepustnicami, przez które można wprowadzić do schronu okablowanie (np. linie telefoniczne, internetowe czy antenowe) bez naruszania szczelności.
Dzięki temu wewnątrz schronu można zainstalować telefon stacjonarny, łącze internetowe czy radio CB połączone ze światem zewnętrznym za pomocą kabli.
Ponadto, często montuje się anteny zewnętrzne (radiowe, telewizyjne, do łączności satelitarnej) wyprowadzone na powierzchnię, połączone ze schronem przewodem koncentrycznym lub światłowodem poprzez hermetyczny przepust.
W środku schronu można korzystać z radiostacji, odbiorników telewizyjnych czy nawet internetu – oczywiście o ile infrastruktura na zewnątrz nadal funkcjonuje lub posiadamy niezależne środki łączności.
Dla celów bezpieczeństwa instaluje się też systemy komunikacji wewnętrznej np. interkomy między pomieszczeniami schronu i przy wejściach (co ułatwia komunikację z osobą przy włazie). Można również zainstalować systemy monitoringu tj. kamery.
W razie sytuacji awaryjnej użytkownicy schronu mogą także korzystać z przenośnych środków łączności, takich jak telefony komórkowe (jeśli sygnał dociera, często montuje się wzmacniacz sygnału GSM antenowy) lub krótkofalówki.
Reasumując, schron nie odcina od informacji, przy odpowiednim wyposażeniu można pozostać w kontakcie ze światem i służbami ratunkowymi, a także monitorować otoczenie, będąc bezpiecznie wewnątrz.

Na co dzień prywatny schron nie musi stać pusty, wielu inwestorów wykorzystuje go jako dodatkową piwnicę, magazyn na żywność długoterminową, czy nawet specyficzne pomieszczenie hobbystyczne.
Ważne jest jednak, aby utrzymywać schron w stanie gotowości do użycia.
Oznacza to, że sprzęty i instalacje powinny być sprawne, a wewnątrz powinien panować porządek pozwalający na szybkie wejście ludzi.
Zaleca się przechowywanie w schronie zapasu wody pitnej, żywności o długim terminie,
apteczki pierwszej pomocy oraz innych materiałów niezbędnych na wypadek kryzysu.
Producent dostarcza właścicielowi pełną dokumentację i instrukcje obsługi schronu, zawierają one wytyczne,
jak uruchamiać systemy (np. filtrowentylację NBC, agregat prądotwórczy), jak obsługiwać urządzenia łączności czy co pewien czas kontrolować parametry.
W razie zagrożenia (alarmu o skażeniu, ataku czy klęsce żywiołowej) procedura jest następująca:

  • wszyscy udają się do schronu,
  • zamykają za sobą szczelnie włazy/drzwi hermetyczne i uruchamiają systemy podtrzymania życia (jeśli sytuacja tego wymaga,
  • włącza się filtrację NBC).

Schron FORORAK zaprojektowano tak, aby jego obsługa była prosta, nawet w stresujących warunkach, pamiętajmy że większość systemów będzie działać automatycznie albo za pomocą kilku przełączników.
Przykładowo, po zamknięciu włazu wystarczy włączyć zasilanie awaryjne,
a system wentylacyjny sam utrzymuje nadciśnienie i filtrację powietrza.
Podczas pobytu w schronie należy przestrzegać zaleceń dotyczących oszczędzania
zapasów i energii (np. racjonowanie pożywienia, wyłączanie zbędnego oświetlenia).
Jednak dzięki przemyślanemu projektowi wnętrza, wentylacji utrzymującej świeżość powietrza, oświetleniu, komfort przebywania wewnątrz jest na tyle wysoki, że możliwe jest wielogodzinne czy wielodniowe pozostawanie pod ziemią bez poważnego dyskomfortu.
Po ustąpieniu zagrożenia wystarczy przewietrzyć pomieszczenie (otwierając zawory i włazy, gdy powietrze na zewnątrz jest już bezpieczne)
i schron może wrócić do trybu czuwania.

Pojemność schronu zależy od jego wielkości i układu, ale już podstawowy moduł rodzinny może zapewnić bezpieczne schronienie dla kilkuosobowej rodziny.
Przy projektowaniu zakłada się zwykle minimalną powierzchnię i kubaturę na osobę zgodnie z normami
obrony cywilnej, tj. około 1 m² powierzchni podłogi i 2,3 m³ objętości na osobę to wartości gwarantujące możliwość długotrwałego przebywania.
Moduły FORORAK dostępne są w różnych rozmiarach (długość od ~6 m wzwyż), co przekłada się na powierzchnię użytkową rzędu kilkunastu do kilkudziesięciu metrów kwadratowych na moduł.
Przykładowo moduł o długości 6 m i szerokości 2,5 m to ok. 15 m² powierzchni, co pozwoli na wygodne ulokowanie 5–6 osób wraz z wyposażeniem i zapasami.
Większe konfiguracje, łączące kilka modułów, mogą pomieścić kilkadziesiąt osób – realizowane są nawet projekty schronów zbiorowych dla 50 osób lub więcej w układzie modułowym (z kilkoma pomieszczeniami sypialnymi, sanitariatami, itd.).
Ważne jest, aby liczba osób nie przekraczała założeń projektu,
wtedy system wentylacji zapewni odpowiednią wymianę powietrza dla wszystkich, a zapasy i urządzenia będą wystarczające.
W sytuacji awaryjnej oczywiście schron pomieści więcej ludzi niż optymalnie przewidziano, ale odbędzie się to kosztem komfortu.
Dlatego planując schron, warto brać pod uwagę maksymalny scenariusz np. dla rodziny 4-osobowej zaprojektować schron na 6–8 osób, aby mieć margines.
Podsumowując, modułowy schron FORORAK może być zarówno kameralnym ukryciem dla rodziny, jak i rozległym bunkrem zdolnym osłonić większą grupę – wszystko zależy od konfiguracji modułów.

Czas autonomicznego pobytu w schronie zależy głównie od zapasów oraz wydajności systemów podtrzymania życia. 
Same instalacje schronu (wentylacja, zasilanie awaryjne, sanitariaty) są projektowane na długotrwałą pracę ciągłą np. system filtrowentylacyjny może działać nieprzerwanie przez wiele dni, agregat prądotwórczy z odpowiednią ilością paliwa może pracować kilkadziesiąt godzin bez przerwy, a układy sanitarne z dużymi zbiornikami są w stanie pomieścić ścieki z wielu dni.
Zapas powietrza nie stanowi ograniczenia, bo system cały czas oczyszcza i dostarcza świeże powietrze z zewnątrz.
Ograniczeniem stają się zapasy żywności i wody oraz komfort psychiczny załogi.
Przy typowym zapasie (np. 2 litry wody na osobę na dobę, 2000 kcal pożywienia na osobę dziennie)
można bezpiecznie przetrwać w schronie co najmniej 2 tygodnie, a często dłużej, jeśli racjonujemy zasoby.
FORORAK rekomenduje, by planować minimum 14 dni autonomii schronu.
W praktyce wiele prywatnych schronów jest wyposażonych w zapasy nawet na 30–60 dni, zwłaszcza liofilizowanej żywności i wody w butlach lub zbiornikach.
Warunki bytowe w schronie (temperatura, wilgotność) utrzymywane są w akceptowalnych granicach przez systemy wentylacji, wymiana powietrza zapobiega nadmiernej wilgoci i gromadzeniu się CO2,
a grubość otaczającego gruntu stabilizuje temperaturę (pod ziemią zwykle 8–12°C, ogrzewaną ciepłotą ludzi i urządzeń do komfortowych 18–20°C).
Oświetlenie LED i ewentualne urządzenia elektroniczne mogą być zasilane z akumulatorów przez dłuższy czas.
Zatem z technicznego punktu widzenia przebywanie miesiąc czy dłużej jest możliwe.
Oczywiście kluczowy jest aspekt ludzki, mała zamknięta przestrzeń i stres mogą wpływać na samopoczucie.
Dlatego planuje się pewne udogodnienia jak miejsca do spania, rozrywkę (książki, gry), komunikację radiową, by osoby mogły w miarę normalnie funkcjonować.
Podsumowując, autonomia schronu wynosi co najmniej kilkanaście dni, a z odpowiednim zaopatrzeniem może sięgać kilku miesięcy.
Zaleca się jednak opuszczenie schronu niezwłocznie po ustaniu zagrożenia, o ile warunki zewnętrzne na to pozwalają.

Schron modułowy, mimo solidnej konstrukcji, jak każdy obiekt techniczny wymaga okresowych przeglądów.
Na szczęście są one stosunkowo proste i niezbyt częste.
Zalecamy, aby przynajmniej co 6 miesięcy wykonać inspekcję wszystkich systemów schronu.
Taki przegląd obejmuje sprawdzenie stanu uszczelek drzwi i włazów (zapewnienie hermetyczności), test działania systemu wentylacyjnego NBC (uruchomienie centrali na krótko, kontrola filtrów), kontrolę instalacji elektrycznej (test zasilania awaryjnego, oświetlenia), przegląd agregatu prądotwórczego (wymiana oleju, próbne odpalenie proponujemy raz w miesiącu, praca samego agregatu przez 1h), a także sprawdzenie układu sanitarnego (np. opróżnienie/oczyszczenie zbiornika na ścieki). Filtry NBC mają z reguły długi okres przydatności (kilkanaście lat w stanie pakowanym), jednak po otwarciu opakowania należy je wymieniać zgodnie z instrukcją.
Również baterie akumulatorów powinny być co kilka lat wymieniane, by zachowały pełną pojemność.
Wszystkie te czynności mogą być wykonane przez właściciela według dostarczonej instrukcji,
jednak firma FORORAK oferuje też usługi serwisowe i konserwacyjne wykonywane przez swoich specjalistów.
Zamawiając taki serwis, ma się pewność, że schron jest fachowo sprawdzony, a ewentualne zużyte elementy (np. uszczelki) wymienione.
Ponadto producent gwarantuje pomoc w modernizacji systemów w przyszłości
(np. wymiana systemu filtracji na nowy model po kilkunastu latach, rozbudowa instalacji elektrycznej itp.).
Ogólnie rzecz biorąc, dobrze utrzymany schron może służyć bezawaryjnie przez dziesięciolecia.
Ważne jest jedynie, by nie zapominać o tych przeglądach, podobnie jak robi się to np. z kotłem grzewczym czy samochodem, dla bezpieczeństwa użytkowników.

FORORAK udziela gwarancji na wykonane schrony oraz wszystkie zainstalowane w nich systemy.
Szczegółowe warunki gwarancji są określane w umowie z klientem, jednak standardowo można liczyć na wieloletnią ochronę.
Konstrukcja stalowa schronu jest projektowana na dziesiątki lat użytkowania.
Jeśli dodatkowo zastosowano otulinę betonową, żywotność struktury jeszcze wzrasta (stal jest chroniona przed korozją betonem).
Producent dba o to, by wszystkie elementy były wykonane z najwyższą jakością, co przekłada się na ich długotrwałą niezawodność.
Systemy filtrowentylacji NBC szwajcarskiej firmy LUNOR również charakteryzują się projektowaną trwałością na dekady i wysoką niezawodnością.
W praktyce oznacza to, że przez bardzo długi czas zachowują swoje parametry ochronne,
a ewentualne serwisy ograniczają się do wymiany filtrów czy konserwacji uszczelek.
Na urządzenia (np. filtry, centrale wentylacyjne, agregaty) obowiązują gwarancje producentów tych sprzętów.
FORORAK zapewnia zarówno opiekę gwarancyjną, jak i serwis pogwarancyjny, więc nawet po upływie gwarancji klient może liczyć na wsparcie
przy przeglądach, naprawach czy modernizacjach.
W skrócie, schron jest inwestycją na pokolenia, a gwarancja ma zapewnić spokój użytkownikom
w pierwszych latach eksploatacji oraz potwierdzić jakość wykonania.

Tak.

Możliwość rozbudowy to jedna z kluczowych zalet modułowego systemu FORORAK.
Jeżeli początkowo budujemy niewielki schron, ale przewidujemy,
że w przyszłości może zajść potrzeba jego powiększenia, warto omówić to z producentem na etapie projektowania.
Konstrukcja może zostać przygotowana na dołączenie nowych segmentów (np. zostawia się zaślepione przejścia, które w przyszłości można otworzyć).
System modułowy jest skalowalny, kolejne prefabrykowane moduły da się dołączyć, tworząc większy układ pomieszczeń i korytarzy.
Rozbudowa polega wtedy na odkopaniu wybranej ściany schronu, dobudowaniu następnego modułu (również na własnym fundamencie) i wykonaniu połączenia szczelnego pomiędzy starym a nowym segmentem.
Jest to operacja technicznie wykonalna, choć warto pamiętać, że wiąże się z ponownymi pracami ziemnymi.
Dlatego, jeśli z góry planuje się większy kompleks, często taniej i prościej jest wybudować od razu większy układ modułów niż etapować to na raty.
Niemniej FORORAK zostawia klientowi otwartą drogę do powiększania schronu w przyszłości.
Również doposażenie istniejącego schronu w nowe systemy nie stanowi problemu np. można z czasem zainstalować dodatkowy system łączności, wymienić lub dołożyć inne filtry, zamontować kolejne urządzenia.
Uniwersalność projektu sprawia, że schron może ewoluować wraz z potrzebami użytkowników.

Masz dodatkowe pytania lub
chcesz dobrać konfigurację do swojej działki?

 Skontaktuj się z nami – doradzimy rozwiązanie, przygotujemy wstępne założenia techniczne i zaproponujemy wariant wyposażenia dopasowany do oczekiwanego poziomu ochrony oraz autonomii.

Kontakt